treść serwisu

Nie tylko szkiełko i oko

aria-describedby="share_tooltip2" aria-label="Udostępnij"

Treść ścieżki edukacyjnej

Świat nauki opiera się na rozumie. Pewne jest tylko to, co możemy zobaczyć, zważyć, zmierzyć. Z tego powodu przydatnym narzędziem okazuje się tytułowe szkiełko (np. lupa), ale także oko. Istnieje jednak drugi świat – świat magii, który wymyka się racjonalnemu myśleniu. W nim królują przepowiednie, zaklęcia i magiczne przedmioty. Przekonaj się, czy znasz związane z tym światem pojęcia.

Opracowanie:

Renata Pernak

Licencja

Uznanie autorstwa

ZAGADKA 1:

Jak nazywa się przedmiot, który nosimy przy sobie, by chronił nas przed złymi wydarzeniami?

 

_ _ _ _ _ _

Ten niewielki niedźwiadek może sobie liczyć nawet kilka tysięcy lat! Choć wygląda niepozornie, niczym zabawka, najprawdopodobniej przypisywano mu magiczną moc.

Jego właściciel żył z pewnością w otoczeniu prastarej puszczy, którą tu i ówdzie przecinały bagna i łąki. Do ciemnego i niebezpiecznego boru wyprawiał się, aby zapolować na zwierzynę, w tym na najpotężniejszego wówczas – niedźwiedzia.

Tak silna istota musiała wzbudzać strach, ale i szacunek. Do spotkania oko w oko lepiej było podejść z pokorą, bo brawura mogła kosztować życie. Nie szkodziło też zabrać ze sobą bursztynowego niedźwiadka – to amulet na szczęście, który miał ochronić jego właściciela w przypadku niebezpieczeństwa.

Wiara w moc takich zwierzęcych amuletów pochodzi z czasów, gdy życie ludzi było silnie splecione z naturą.

ROZWIĄZANIE:

AMULET

ZAGADKA 2:

Jak nazywa się fantastyczne stworzenie, którego róg miał ponoć magiczne właściwości?

 

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Od zarania dziejów ludzką wyobraźnię rozpalały opowieści o tajemniczym zwierzęciu podobnym do konia, z jednym rogiem na łbie. Fantastyczne teorie każdorazowo zdawało się potwierdzać znalezienie rogu. Skoro jest róg – długi i spiralny – to z pewnością istnieje także jego właściciel – jednorożec.

Rogom jednorożców przypisywano magiczne właściwości. Uważano, że chronią przed truciznami, a sproszkowane i podane pacjentowi wyleczą wiele chorób. Nic więc dziwnego, że kosztowały fortunę.

Dopiero w XVII w. pewien naukowiec udowodnił, że spiralne znalezisko to nie żaden róg, lecz ząb morskiego ssaka zwanego narwalem, który z wyglądu przypomina delfina.

Tak właśnie, dzięki nauce, prysła nadzieja na znalezienie jednorożca.

ROZWIĄZANIE:

JEDNOROŻEC

ZAGADKA 3:

Jak nazywa się substancja, której wypicie miało zapewnić nieśmiertelność?

 

_ _ _ _ _ _ _     _ _ _ _ _

Pod osłoną księżyca, w blasku ognia i świec zgromadziły się przedziwne stwory. Przykucnęły z tyłu, jakby chciały z bliska obserwować wydarzenia tej nocy.

To, co rozbudziło ich wyobraźnię, dzieje się wokół ustawionego na ogniu kociołka. Przed nim stoi tajemnicza postać. Jedną ręką miesza miksturę, w drugiej trzyma książkę. Z niej odczyta zaklęcie, czyli magiczną formułę, która ma moc zmieniania rzeczywistości.

Tego, co znajduje się w garnku, możemy się jedynie domyślać. Być może nasz bohater próbuje stworzyć eliksir życia, który zapewni mu nieśmiertelność. W końcu to właśnie chęć zatrzymania czasu i zachowania młodości była tym, co ludzi motywowało od stuleci.

ROZWIĄZANIE:

ELIKSIR ŻYCIA

ZAGADKA 4:

Jak nazywa się sen, który okazał się trafną przepowiednią?

 

_ _ _       _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Pewnej nocy Żyd nazwiskiem Mendel Kalisz miał przerażający sen

Na ulicach Warszawy zobaczył wielki rój pszczół, z którego wyłoniła się Debora. To prorokini, czyli osoba, która pośredniczy między Bogiem a ludźmi. Jej pojawienie się świadczyło o tym, że chce przekazać coś ważnego. Wówczas rój pszczół zamienił się w ogień i począł niszczyć Warszawę.

Przez kilka kolejnych dni Mendel Kalisz ciężko chorował. Czuł, że jego sen to znak nadejścia końca pewnych czasów – czasów tradycyjnej religijności Żydów, która była dla niego jedyną możliwą do zaakceptowania formą wyznawania wiary. Z lękiem patrzył też na swoje córki – czy wytrwają przy religii przodków?

Sen religijnego Mendla okazał się profetyczny. Coraz więcej Żydów przestało przestrzegać rygorystycznych wymogów tradycji, a wielu – w tym także niektórzy członkowie rodziny Mendla – zupełnie odeszło od judaizmu. Co więcej, w przyszłości Warszawę strawił ogień drugiej wojny światowej, w trakcie której zabito miliony Żydów.

Postać Mendla Kalisza jest prawdziwa, a przytoczony sen opisała w swoich wspomnieniach jego córka. To właśnie na ich podstawie powstał oglądany komiks.

ROZWIĄZANIE:

SEN PROFETYCZNY

ZAGADKA 5:

Jak nazywa się przedmiot, który często wykorzystuje wróżka, by przepowiedzieć przyszłość? 

 

_ _ _ _ _      _ _ _ _

Wielu ludzi, chcąc poznać swoją przyszłość, decyduje się na wizytę u wróżki. Tak zrobili młodzi z ilustracji: kobieta i mężczyzna.

W izbie panuje bałagan. Stara wróżka usiadła przy stole, na którym rozłożyła talię kart. Z nich odczytała przepowiednię. Właśnie dzieli się nią z młodymi – jedną ręką wskazując kartę, a drugą mężczyznę.

Scenie towarzyszą dwa wyraźnie skonfliktowane zwierzęta – kot i pies. Zadziornie patrzą na siebie, przyjmując pozę, która zdaje się mówić: jestem gotowy do walki. Zwierzęta prezentują skrajnie różne charaktery. Kot chodzi własnymi ścieżkami – bywa złośliwy. Z kolei pies jest wierny i oddany.

Być może w ten sposób artysta chciał nam zdradzić powód przyjścia do wróżki. Czyżby młodzi sprawdzali, czy stworzą dobraną parę?

ROZWIĄZANIE:

TALIA KART

ZAGADKA 6:

Jak nazywa się człowiek, który przepowiada przyszłość poprzez odczytywanie różnych znaków?

 

_ _ _ _ _ _ _ _

Przenieśmy się na chwilę do Afryki Zachodniej, gdzie poznamy trudniących się głównie rolnictwem Dogonów

Tym, co zaprząta ich myśli, jest przede wszystkim troska o plony. Szukają zatem odpowiedzi na pytania o czas wysiewu i zbioru zbóż. Pomyłka może ich kosztować utratę niezbędnego do życia produktu.

Wszystkie te zmartwienia sprawiają, że Dogoni szukają porady u wróżbitów, którzy są wyposażeni w specjalny zestaw przedmiotów. Składa się on z sześciu elementów: dwóch figurek męskich, dwóch damskich oraz dwóch zwierzęcych. Te ostatnie nie są przypadkowe – przypominają krokodyla i lisa, które są ważnym elementem wierzeń Dogonów. Krokodyl uważany jest za zwierzę święte i opiekuńcze, sprowadzające tak ważny dla rolników deszcz. Lis jest nieposłuszny – odpowiada za chaos i niepokój.

Wróżbita, który poprawnie odczyta wszystkie te znaki, potrafi przepowiedzieć przyszłość, a tym samym doradzić osobom przychodzącym do niego po pomoc.

ROZWIĄZANIE:

WRÓŻBITA

Nie tylko szkiełko i oko

Słownik pojęć:

Amulet – przedmiot, któremu przypisuje się magiczne moce, zwykle ochronne i opiekuńcze w stosunku do jego właściciela.

Judaizm – religia wyznawana przez Żydów; judaizm to wiara w jednego Boga. Najważniejszą księgą dla wyznawców judaizmu jest Tora.

Żydzi – wyznawcy religii zwanej judaizmem; przez wieki osiedlali się w wielu miejscach na całym świecie, m.in. w Polsce. W roku 1948 powstało państwo Izrael, w którym mieszka wielu Żydów.

Obiekty wykorzystane w tej ścieżce edukacyjnej

0
Lico

Ogień! Wszędzie ogień!

plansza komiksowa wielokadrowa

Powalisz, Monika

2011

Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN

ujęcie z przodu

Kieł narwala - `róg jednorożca`

nieznany

XIX (podstawa)

Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie

Scena rodzajowa we wnętrzu izby. Po lewej stronie stół nakryty czerwoną wzorzystą tkaniną, na której rozłożone karty. Przy nim siedząca starsza kobieta w zielonej sukni i czepcu na głowie prawą ręką wskazuje na jedną z kart. Za nią stojący mężczyzna, ubrany w niebieski żupan i brązowy, przepasany pasem kontusz. Prawa ręka oparta na oparciu fotela, lewą podkręca wąsa. Po prawej siedząca na krześle młoda dziewczyna z pochyloną głową, w atłasowej, wzorzystej sukni. Poniżej stołu rozrzucone na podłodze księgi i dzban oraz niewielki pies.

U wróżki

Loeffler, Leopold

1850 — 1898

Muzeum Narodowe w Lublinie

Widok 1 Lico

Kartusz z czarownicami

Kartusz

nieznany

XIX wiek

Muzeum – Zamek w Łańcucie

rzeźba - Ujęcie z przodu. Drewniany zestaw do wróżenia, składający się z sześciu małych, drewnianych figurek. Cztery z nich przedstawiają dwóch mężczyzn i dwie kobiety w pozycji stojącej, zaś dwie pozostałe to wizerunki krokodyla i lisa. Jednej parze ludzkiej oraz zwierzętom zawiązano na szyi muszelki kauri nanizane na bawełniany sznurek. Do zestawu dołączono etui, w postaci bawełnianego woreczka.

Zestaw wróżebny

nieznany

między 1951 — 2000

Muzeum Narodowe w Szczecinie

Znaleziono 6 obiektów

Brak wyników

Może Cię również zainteresować:

Dodaj notatkę

Edytuj notatkę

0/500

Jakiś filtr
asd